جمال الدين محمد الخوانساري

231

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

5913 ضادّوا الجزع بالصّبر . مخالفت كنيد جزع كردن را ببردبارى يعنى زايل كنيد آنرا از خود باكتساب اين ، يا اختيار كنيد اين را بر آن . 5914 ضادّوا الشّرّ بالخير . مخالفت كنيد بدى را بخوبى يعنى زايل كنيد آن را از خود وبدل كنيد باين ، يا اين كه اختيار كنيد خوبى را بر بدى ، يا اين كه در برابر بدى مردم خوبى كنيد . 5915 ضادّوا الشّهوة بالقمع . مخالفت كنيد خواهش را بقمع ، يعنى بكوبيدن آن ودفع آن . 5916 ضادّوا الطّمع بالورع . مخالفت كنيد طمع را بپرهيزگارى . يعنى زايل كنيد آن را از خود باكتساب پرهيزگارى يا اختيار كنيد اين را بر آن ، وبر هر تقدير ظاهر اين فقرهء مباركه اينست كه طمع با پرهيزگارى جمع نشود وبنا بر اين بايد كه تخصيص داده شود بطمعى كه متضمن حرامى باشد يا حمل شود پرهيزگارى بر پرهيزگارى كامل كه پرهيزگارى از مكروهات نيز داخل باشد در آن خصوصا آنچه كراهت زيادى داشته باشد مانند طمع . 5917 ضادّوا الشره بالعفّة . مخالفت كنيد شره را بپرهيزگارى ، « شره » بفتح شين بمعنى غلبهء حرص است وبكسر شين « 1 » بنا بر گفتهء بعضي از أهل لغت بمعنى نشاط وتيزى جوانى است ، ودر

--> ( 1 ) در سابق گفتيم كه « شره » از مادّهء « ش ر ه » است كه از نوع صحيح است و « شرّه » كه بمعنى نشاط وتيزى جوانى است بكسر شين وتضعيف راء وتاء زايده است وأصل مادّهء آن « ش ر ر » است پس از يك مادّه نيستند ، پس شارح ( ره ) اشتباه كرده است ومىتواند بود كه بعضي از لغويان بآن معنى در همان مادّهء « ش ر ه » تصريح كرده باشند كه من بر آن مطلع نشده‌ام واللّه هو العالم بحقيقة الحال .